مقدمه ای بر صورت معاملات فصلی

دسته بندی مالیات
مدرس آقای فرشید رستگار

قسمت اول (۲۵ دقیقه)

قسمت دوم (۱۸ دقیقه)

بررسی ماده ۱۶۹ قانون مالیات های مستقیم

ماده ۱۶۹: اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع این قانون که حسب اعلام سازمان امور مالیاتی کشور موظف به ثبت‌نام در نظام مالیاتی می‌شوند، مکلفند برای انجام معاملات خود صورتحساب صادر و شماره اقتصادی خود و طرف معامله را در صورتحساب‌ها، قراردادها و سایر اسناد مشابه درج و فهرست معاملات خود را به سازمان مذکور ارائه کنند.

تبصره۱- در صورتی که طرف معاملات اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع این ماده، اشخاص حقیقی مصرف‌کننده نهائی کالا یا خدمات و نیز اشخاص حقیقی مشمول موضوع ماده (۸۱) این قانون باشند درج شماره اقتصادی اشخاص مذکور الزامی نیست.

مصرف‌کننده نهائی موضوع این تبصره شخص حقیقی است که کالاها و خدمات را متناسب با نیاز خود برای مصارف شخصی خریداری ‌کند و از آن برای عرضه کالاها و خدمات به دیگران استفاده ننماید.

تبصره۲- در این تبصره تغییرات مهمی صورت گرفته شده و حتی تبدیل به قانون شده است. لذا در مورد این تبصره در برنامه جداگانه ای صحبت خواهیم کرد.

تبصره۳- ترتیبات اجرائی احکام این ماده و تبصره (۱) آن و تعیین مصادیق معاملات مشمول و حد آستانه (تعیین حداقل رقم گردش مالی مودی) به موجب آیین نامه‌ای خواهد بود که حداکثر ظرف مدت شش ‌ماه از تاریخ تصویب این قانون با پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد.

آیین نامه مذکور به شماره ۲۰۰/۳۹۴۹/۴۶۳۷۸ و تاریخ ۹۵/۰۳/۱۸  تصویب شده است که نکات مهم آن عبارت است از :

فصل اول : تعاریف

ماده ۱) در این آئین ­نامه، اصطلاحات در معانی مشروح زیر به کار می روند:

سامانه معاملات : سامانه الکترونیکی است که به منظور انجام تکالیف مقرر توسط اشخاص مشمول برای ارسال فهرست معاملات در اجرای این آیین نامه توسط سازمان ایجاد می شود.

معاملات: هر گونه فعالیت اعم از تجاری و غیر تجاری است که منجر به خرید کالا و خدمات و دارایی یا تحصیل درآمد در ازای فروش کالا و دارایی یا ارائه خدمت برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع قانون می شود.

فهرست معاملات: گزارشی است حاوی اقلام اطلاعات مربوط به خرید و فروش کالا و خدمت.

صورتحساب: مطابق فرم­ های تعریف شده در آئین نامه اجرائی ماده ۹۵ قانون می باشد.

ما سه نوع صورت حساب داریم:

صورتحساب نوع اول: دارای سریال چاپی یا ماشینی ، تاریخ و باید شامل مشخصات کامل فروشنده و خریدار( نشانی دقیق با کد پستی و کد اقتصادی و یا کد ملی خریدار و فروشنده و مشخصات کالا و خدمت و مقدار و مبلغ آن باشد.

صورتحساب نوع دوم: صرفاً در موارد استفاده از(صندوق مکانیزه فروش) یا تجهیزات مشابه صادره می شود و باید دارای شماره سریال ماشینی، تاریخ و حداقل در برگیرنده اطلاعات هویتی شامل نام،نام خانوادگی، شماره اقتصادی، نشانی کامل و کد پستی فروشنده و مشخصات کامل یا خدمات ارائه شده، مقدار و مبلغ آن باشد.

صورتحساب نوع سوم: (صورتحساب الکترونیکی) که دارای شماره سریال ماشینی ،تاریخ و حداقل در برگیرنده اطلاعات هویتی شامل نام و نام خانوادگی یا نام شخص حقوقی ،شماره اقتصادی و نشانی کامل و کد پستی و مشخصات کالا و خدمات ارایه شده ، مقدار و مبلغ بوده و از طریق سامانه آنلاین معاملات صادر و دارای کد رهگیری سازمان امور مالیاتی می باشد.به نظر می رسد سازمان امور مالیاتی استفاده از این نوع صورتحساب را برای شرکت های تجاری فعال در فضای اینترنت( مانند دیجی کالا ، اسنپ و تپ سی و امثالهم ) طراحی و برای استفاده ابلاغ کرده است .

ماده ۳) صاحبان مشاغل مکلف به ثبت نام، می بایست برای هر واحد شغلی یا برای هر محل، جداگانه در نظام مالیاتی ثبت نام نمایند.

ماده ۵) مشمولین ثبت نام مکلفند هرگونه تغییرات از جمله، انحلال، تعطیلی فعالیت{(دائم یا موقت(تعلیق)}،تغییر نام، تغییر شغل، تغییر نشانی، تبدیل فعالیت انفرادی به مشارکتی و یا بالعکس، تغییر شرکا (اختیاری یا قهری) و یا سایر موارد را حداکثر ظرف مدت دو ماه از تاریخ انجام یا وقوع تغییرات به سازمان اعلام نمایند.

ماده ۹) اشخاص زیر مشمول ارسال فهرست معاملات می باشند:

الف) کلیه اشخاص حقوقی؛

ب) صاحبان مشاغلی که حسب نوع و یا حجم فعالیت جزو گروه اول موضوع ماده ۲ آیین نامه اجرایی ماده ۹۵ قانون محسوب می شوند;

ج) صاحبان مشاغل مشمول اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده;

نکته: بند ج از تاریخ ۱۶ آذرماه ۱۳۹۸ حذف شده است.

ادامه آیین نامه شماره ۲۰۰/۳۹۴۹/۴۶۳۷۸

ماده ۱۰ اشخاص مشمول ماده ۹ این آیین­نامه مکلفند فهرست معاملات خود را مطابق اقلام اطلاعاتی مندرج در سامانه معاملات تهیه و ارسال نمایند. فهرست معاملات حداکثر در مقاطع سه ماهه ( فصلی ) تهیه و تا یک ماه و نیم پس از پایان هر فصل به صورت الکترونیکی از طریق درگاه اینترنتی سازمان برای سامانه معاملات ارسال و یا به صورت لوح فشرده در قالب اطلاعات درخواستی سازمان به اداره امور مالیاتی ارائه شود. چنانچه انتهای سال مالی اشخاص حقوقی در خلال یکی از فصول سال شمسی باشد، این اشخاص مکلفند برای آن فصل دو فهرست معامله تنظیم و ارسال نمایند. به نحوی که از ابتدای فصل تا پایان سال مالی خود یک فهرست معامله و همچنین از ابتدای سال مالی تا پایان آن فصل نیز یک فهرست معاملات دیگر ارسال نمایند.

ماده ۱۳ – موارد زیر مشمول ارسال فهرست معاملات نیست:

  • خرید و فروش و سود و کارمزد اوراق بهادار؛
  • خرید و فروش سهام و سهم الشرکه و حق تقدم سهام یا سهم الشرکه؛
  • سود و کارمزد و جریمه­ های بانک­ ها، صندوق تعاون، صندوق­ های حمایت از توسعه بخش کشاورزی، موسسات اعتباری غیربانکی مجاز و صندوق­ های قرض ­الحسنه؛
  • سود سهام و سهم الشرکه؛
  • حـق عـضویت اعضاء مجامع حرفه­ ای، احزاب و انجـمن­ ها وتشکـل­ های غـیردولتی دارای مـجوز از مـراجـع ذی صلاح؛
  • کمک‌ها، جوائز و هدایای بلاعوض؛
  • مبالغی که تحت عناوین جریمه یا خسارت، انواع عوارض و مالیات (به استثناء مالیات و عوارض قانون مالیات بر ارزش افزوده) حق ثبت، حق تمبر، حقوق گمرکی و موارد مشابه، به دستگاه­ های اجرائی پرداخت می­ گردد؛
  • حقوق و دستمزد پرداختی موضوع فصل سوم از باب سوم قانون مالیات ­های مستقیم؛
  • وجوه پرداختی بابت حق نگهداری (شارژ) ساختمان محل فعالیت و آبونمان­ های پرداختی.

ماده ۱۴– در خصوص معاملاتی که (اعم از خرید یا فروش کالا یا خدمت) تا میزان ۵% حد نصاب معاملات کوچک موضوع تبصره (۱) ماده (۳) قانون برگزاری مناقصات هستند، مشمولین ماده (۹) می ­توانند فهرست معاملات مذکور را به صورت مجموع ارسال نمایند.

دستورالعمل ۲۴۴۶۸ مورخ ۹۰/۱۰/۲۷

بند ۴-۵: برای خریدهای تا میزان ۱۰ درصد مبلغ حد نصاب معاملات کوچک موضوع تبصره یک ماده ۳ قانون برگزاری مناقصات، رعایت مقررات فوق ضرورت ندارد ولی معاملات مذکور را طی یک سطر در فهرست سه ماهه خرید (فرم مشاره ۴) به صورت تجمیعی به شرح (معاملات کمتر از ۱۰% مبلغ حد نصاب) درج نمایند. در صورتی که معاملات اعلام شده به شرح فوق از ۱۰% مبلغ خرید سالیانه مودی بیشتر باشد، مودی مذکور به عنوان مودی دارای ریسک محسوب و این گونه مودیان در اولویت رسیدگی مالیاتی قرار خواهند گرفت.

فروشندگانی که مشمول این دستورالعمل می باشند در موارد فروش تا میزان ۱۰ درصد مبلغ حد نصاب معاملات کوچک موضوع تبصره یک ماده ۳ قانون برگزاری مناقصات، لزومی به درج شماره اقتصادی خریدار در صورتحساب صادره نداشته و جمع اینگونه معاملات را طی یک سطر در فهرست سه ماهه فروش(فرم شماره ۳) به صورت تجمیعی به شرح«معاملات کمتر از ۱۰% مبلغ حد نصاب درج نمایند.

تبصره ۴: نحوه رسیدگی، مطالبه، حل اختلاف و وصول جرائم مذکور و ترتیبات پرداخت آن طبق مقررات در هر دوره مالیاتی طبق مقررات این قانون با رعایت مهلت مقرر در ماده(۱۵۷) انجام می‌شود.

تبصره۵ :  وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است حداکثر تا مدت شش‌ماه پس از لازم‌الاجراء شدن این قانون سامانه انجام معاملات وزارتخانه‌ها و دستگاه های اجرائی را برای مدیریت انجام کلیه مراحل مناقصات و مزایده‌ها راه‌اندازی کند و امکان دسترسی برخط (آنلاین) سازمان امور مالیاتی را فراهم آورد.

تبصره ۶ : جرایمی که مودیان به واسطه عدم اجرای احکام ماده(۱۶۹ مکرر) قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال ۱۳۸۰ مرتکب شده‌اند، مطابق مقررات این ماده محاسبه، مطالبه و وصول می‌شود.