حسابرسی بیمه

دسته بندی بیمه
مدرس آقای فریبرز انصافی

قسمت اول (۱۹ دقیقه)

قسمت دوم (۱۹ دقیقه)

بازرسی از دفاتر قانونی

موسسه حسابرسی تأمین اجتماعی، مرجع بازرسی از دفاتر قانونی است که در سال ۱۳۷۲ افتتاح و دارای ۲۱ نمایندگی است. این نوع از حسابرسی از ابتدا وجود نداشت و حسابرسی لیست وجود داشت که طی آن اختلاف لیست و سند حسابداری بررسی می‌شد.

موسسه حسابرسی تأمین اجتماعی دارای معاونت حسابرسی بیمه‌ای با ۳ مدیریت است که عمده کار توسط مدیریت برون‌سپاری انجام می‌شود. مدیران مناطق و نمایندگی‌ها و مدیران گروه‌های حسابرسی هم دو بخش دیگر موسسه حسابرسی هستند.

مدیریت برون‌سپاری که مهم‌ترین وظایف را بر عهده دارد از کارگزاری‌های تأمین اجتماعی هستند که از ماهیت حساب‌ها به‌خوبی مطلع‌اند اما درک بیمه‌ای بیشتری دارند. گروه دیگر هم حسابداران جامعه رسمی هستند که حسابرسی بیمه‌ای انجام می‌دهند. مبنای حسابرسی بیمه‌ای، ماده ۱۱ بیمه است که مبنای تصمیم‌گیری بخشنامه ۱۱.۳ است.

اختیارات ماده ۴۷: بازرسی دفاتر قانونی

کارفرمایان مکلفند صورت مزد و حقوق و مزایای بیمه شدگان ‌همچنین دفاتر و مدارک لازم را در موقع مراجعه بازرس سازمان‌ در اختیار وی قرار دهند. بازرسان سازمان می‌توانند از تمام یا قسمتی از دفاتر و مدارک مذکور رونوشت یا عکس تهیه و برای ‌کسب اطلاعات لازم به هر یک از رؤسا و کارمندان و کارگران کارگاه و مراجع ذیربط مراجعه نمایند.

بازرسان سازمان حق‌دارند کارگاه‌های مشمول قانون را مورد بازرسی قرار داده و دارای همان اختیارات و مسوولیت‌های مذکور در مواد ۵۲ و ۵۳ قانون کار هستند. نتیجه بازرسی حداکثر ظرف یک ماه از طرف سازمان به کارفرما اعلام خواهد شد.

هدف حسابرسی بیمه‌ای

  • حصول اطمینان از رعایت حقوق بیمه‌ای کارکنان توسط کارفرما.
  • اطمینان از اجرای قوانین تأمین اجتماعی ماده ۳۸.
  • حق‌الزحمه‌هایی که به افراد با وضعیت شغل پاره‌وقت داده می‌شود، نیز شامل این موضوع می‌شود و باید مبلغ بیمه پرداخت شود.

مصوبه ۵۰۴۳۲ مورخ ۳۱/۰۴/۹۶

مدت حسابرسی بیمه‌ای، آخرین سال مالی محدود شده است. بعدها بخشنامه‌ای صادر شد که برخی از شرکت‌ها استثنا هستند. شرکت‌های دولتی همچنان ده‌ساله حسابرسی می‌شوند. این مصوبه دارای دو بند است:

الف – با توجه به عدم اجرای کامل تصویب‌نامه شماره ذکرشده ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی در خصوص اجرای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی به منظور رفع مشکلات فعالان اقتصادی بخش خصوصی با سازمان تأمین اجتماعی، توسط سازمان مذکور به‌ویژه بند ۴ تصویب‌نامه مذکور و دریافت گزارش‌های متعدد از تشکل‌ها و واحدهای تولیدی بخش خصوصی در این رابطه، مقرر گردید این سازمان نسبت به اجرای تمامی بندهای پنج‌گانه تصویب‌نامه اهتمام ورزیده و از اخذ تعهدنامه از شرکت‌های ذی‌ربط جهت ارائه دفاتر مربوط به سالیان قبل نیز، خودداری نماید.

ب – بر اساس بند ۴ تصویب‌نامه فوق‌الذکر، سازمان تأمین اجتماعی فقط مجاز به بازرسی دفاتر و مدارک آخرین سال مالی شرکت‌های ذی‌ربط است و موظف است اقدامات جاری مربوط به حسابرسی ده‌ساله دفاتر شرکت‌های مورداشاره در مصوبه را در هر مرحله‌ای که باشد، متوقف نماید.

عدم اجرای ماده ۳۸:

اگر یک نفر قراردادی را کتمان کند و طرف قرارداد آن را اعلام کند و سازمان این موضوع را متوجه شود، باز هم بازرسی سال آخر متصور نیست.

چرا در حسابرسی بیمه، سال آخر از اهمیت بسیاری برخوردار است؟

این موضوع برای حمایت از شرکت‌های خصوصی است مثل شرکت‌های تولیدی، خدماتی و بازرگانی. همچنین زمانی که حسابرسی بیمه چندسال یکبار انجام می‌شد شرکت‌ها با یک حجم عددی بزرگی مواجه می‌شدند. همچنین با گذر زمان بسیاری از اسناد از بین می‌رفت و یا مسئولین مالی عوض می‌شدند. بنابراین برای حمایت از این شرکت‌ها حسابرسی به این شکل شد.

چند نکته مهم:

  • در مورد شرح اسناد، به بار معنایی الفاظ توجه داشته باشید. این موضوع در بیمه بسیار مهم است و از کلی‌گویی بپرهیزید.
  • نحوه اجرای حسابرسی بیمه، از طریق بخشنامه ۱۱.۳ است و تا حدی سلیقه هم در این ماجرا دخیل است.
  • برای جلوگیری از تضییع شدن حقوق افراد، اطلاعات را طبقه‌بندی‌شده به حسابرسان تحویل دهید.

مفاهیم کاربردی حسابرسی بیمه ای

ارتباط معنایی بین بازرسی، بخشنامه ۱۱، بخشنامه ۱۴، ماده ۳۸ و ماده ۲۸ وجود دارد. اگر یک فرد حسابدار این مباحث را بداند و بتواند به حسابرسی بیمه ای ارتباط دهد، هیچ مشکلی نخواهد داشت. همچنین تمامی این بخشنامه ها را از  سایت  tamin.ir  می توانید دریافت کنید.

سیر حسابرسی:

چه شرکت هایی برای حسابرسی در اولویت هستند و چه عواملی در این زمینه موثر است:

الف- دستورات مدیر عامل،معاونتهای امور استان‌ها و فنی و درآمد و ادارات کل استان

ب – صدور مفاصا حساب نقل و انتقال (ماده ۳۷)

ج – شرکت ها و موسسات در حال تصفیه، انحلال و ورشکسته

د – قرار هیات‌های تشخیص مطالبات ، تجدید نظر و بدوی

ه – کارگاه‌های حائز شرایط صدور مفاصاحساب قرارداد بر اساس بازرسی.

و- سایر موارد

پروسه انجام حسابرسی:

درخواست انجام حسابرسی از طریق شعبه ای که شخص حقیقی/ حقوقی نزد آن دارای پرونده مطالباتی بوده و یا شعبه محل کارخانه کارگاه های صنعتی و خدمات تولیدی و یا فنی مهندسی ثابت، صورت می‌گیرد.

درخواست شعبه به موسسات حسابرسی سازمان تامین اجتماعی در تهران یا شهرستان ذیربط ارسال و گروهی برای رسیدگی و بازرسی از دفاترقانونی و اسناد مالی شرکت به آنجا مراجعه مینمایند.

معمولا قبل از انجام حسابرسی، فرمهایی مخصوص برای شرکت مربوطه ارسال می گردد که در آن یک سری اطلاعات در رابطه با دفاتر قانونی و اظهارنامه های مالیاتی مورد سوال قرار میگیرد که پس از تکمیل فرمهای مربوطه و ارسال آن به موسسه حسابرسی یا شعبه ذیربط، مراحل بعدی انجام کار صورت می پذیرد. قبلا این فرم ها به شکل دستی تکمیل می شد اما در حال حاضر اسکن آن ها دریافت می شود.

عواقب عدم همکاری با کارشناسان حسابرسی تامین اجتماعی:

در صورتی که اشخاص حقوقی از ارائه دفاتر قانونی به حسابرس تامین اجتماعی اجتناب نمایند بر اساس مفاد ماده ۴۰ قانون تامین اجتماعی حق‌بیمه رأساً توسط سازمان تامین اجتماعی تعیین‌ و از کارفرما مطالبه‌ و وصول‌ خواهد شد . حال آیین نامه آن به شرح زیر آمده است :

آئین نامه اجرایی ماده ۴۰ قانون تامین اجتماعی

ماده ۱- اشخاص حقوقی که از ارائه دفاتر قانونی به سازمان خودداری و در تمام یا برخی از ماه‌های هر سال مالی صورت مزد و حقوق و حق بیمه کارکنان خود را به سازمان ارسال و پرداخت نکرده باشند مشمول اعمال ماده ۴۰ قانون منحصراً برای سال مالی و یا ماه‌های مذکور قرار می‌گیرند.

ماده ۲ – دستمزد کارکنان اشخاص حقوقی مذکور موجود در حوزه‌های مالیاتی که براساس آن مالیات تکلیفی تعیین و دریافت گردیده است در هر سال مالی مبنای محاسبه و مطالبه حق بیمه آنان به صورت علی الرأس قرار می‌گیرد.

تبصره : در مواردی که دستمزد مبنای پرداخت مالیات تکلیفی در حوزه مالیاتی موجود نباشد و یا امکان دسترسی به آن وجود نداشته باشد،هزینه‌های حقوق و دستمزد و سایر هزینه‌های مرتبط با آنها مندرج در اظهارنامه مالیاتی شخص حقوقی موجود در حوزه مالیاتی مربوط به سال مالی موردنظر، مبنای محاسبه و مطالبه حق بیمه بصورت علی الرأس قرار می‌گیرد.

ماده ۳ – در کلیه مواردی که امکان دسترسی به هزینه‌های دستمزد از طرق مندرج در ماده ۲ و تبصره آن میسر نگردد، سازمان تامین اجتماعی مجاز است با بررسی‌های کارشناسی و با در نظر گرفتن پروانه بهره برداری کارگاه، تعداد کارکنان آن در سال یا ماه‌هایی که صورت مزد و حقوق و حق بیمه ارسال و پرداخت نموده است و عنداللزوم با استفاده از تعداد کارکنان شاغل در فعالیت‌های مشابه، تعداد کارکنان شخص حقوقی را تعیین نماید. در این حالت دستمزد مبنای محاسبه حق بیمه به صورت علی الرأس از رابطه زیر به دست می‌آید:

جمع حداقل و حداکثر دستمزد ماهانه مشمول کسر حق بیمه زمان محاسبه ضربدر۲ ، نتیجه آن تقسیم بر سه سپس ضربدر تعداد کارکنان برآورد شده و تعداد ماه‌های موردنظر سال مالی.

ماده ۴ – این آئین نامه مشتمل بر ۴ ماده یک تبصره و در دویست و نود و نهمین جلسه شورایعالی تامین اجتماعی مورخ ۷۸/۴/۵ به تصویب رسید.

اقدامات بعد از صدور برگ بدهی:

موسسات حسابرسی سازمان تامین اجتماعی پس از رسیدگی دفاتر، مدارک مربوطه را در فرم های مخصوص(کاربرگها) وارد و به شعبه ای که پرونده مطالباتی شرکت در آن رسیدگی می شود ارسال می نماید و در این حالت موسسات حقوقی به استناد مواد ۴۲ و ۴۳ قانون تامین اجتماعی حق اعتراض و ارائه مستندات دال بر رد بخشی از بدهی اعلام شده را دارند.

بدهی حق بیمه ناشی از بدهی های برآوردی «حسابرسی از دفاتر قانونی شرکتها و موسسات دارای شخصیت حقوقی »

حسابرسی از تاریخ ابلاغ به کارفرما تا ۳۰روز مشمول جریمه تاخیر نبوده و پس از آن در صورت عدم اعتراض کارفرما ماهیانه ۲% جریمه تاخیر پرداخت به آن تعلق میگیرد.و مطابق ماده ۵۰ از کارفرما مطالبه میگردد..

اقدامات  حسابرس در زمان استقرار:

  • بررسی اولیه دفاتر ابرازی از نظر مربوط بودن سالم بودن پلمب دفاتر ابرازی ، تاریخ اخذ و پلمب دفاتر.
  • انطباق تراز آزمایشی قبل از بستن حساب ها پس از کنترل جمع با مانده حساب ها در دفتر کل و انطباق جمع گردش حساب ها با دفاتر روزنامه سال مورد درخواست.
  • چنانچه اگر دفاتر روزنامه و کل ارائه نگردد و یا شرح مندرج در دفاتر گویا نباشد و اسناد مربوطه ارائه نشود ضروری است حسب مورد اظهار نامه مالیاتی و تراز آزمایشی قبل از بستن حساب‌های سال مربوطه اخذ و گزارش لازم مبنی بر عدم امکان رسیدگی تهیه گردد.
  • کلیه سرفصل هائی که احتمال دارد حقوق و مزایا و یا سایر هزینه های مشمول حق بیمه در آنها مستتر باشد مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.
  • در رسیدگی به کلیه سرفصل ها همواره بایستی در خصوص پرداخت هایی که به موجب قرارداد صورت می گیرد توجه شده و مدارک و مستندات آن ها (تصویر قراردادها، مفاصاحسابهای دریافتی و …) ضمیمه گزارش می گردد.
  • در رسیدگی ها از استخراج ارقام مشمول بطور مضاعف که ناشی از انتقال و جابجایی و یا اصلاح سر فصل ها می باشد خودداری می‌گردد.