چگونه اظهارنامه خرید و فروش فصلی تهیه کنیم؟

تهیه کننده: هادی موسوی

سازمان امور مالیاتی، به منظور شفاف سازی گزارش‌های مالیات و عوارض ارزش افزوده یک کد اقتصادی به هر شرکت تخصیص داده است. کد اقتصادی شرکت‌ها همانند کد ملی افراد است و به اداره مالیات کمک می‌کند تا اطلاعات شرکت‌ها را با یکدیگر مقایسه کرده و خریدار و فروشنده را به راحتی باهم تطبیق دهند. بر اساس این کد، شرکت‌ها موظفند خرید و فروش‌های خود را به همراه کد اقتصادی شرکت طرف مقابل در گزارش خرید و فروش فصلی به ثبت برسانند. در همین راستا شرکت ها موظف به تنظیم اظهارنامه خرید و فروش فصلی خود بصورت الکترونیکی یا دستی، در چهار فصل بهار، تابستان، پاییز و زمستان و ارائه آن به اداره مالیات، حداکثر ۴۵ روز پس از پایان فصل هستند که به صورت الکترونیکی یا دستی تنظیم می شود.

تفاوت گزارش با مالیات ارزش افزوده

  • گزارش ارزش افزوده مربوط به معاملاتی است که مشمول ۹% مالیات و عوارض ارزش افزوده می شوند در حالیکه گزارش خرید و فروش فصلی، تمامی معاملات اقتصادی یک شرکت یا سازمان را شامل می شود.
  • گزارش ارزش افزوده جهت وجوه تسویه ارزش افزوده با اداره مالیات تهیه می شود در حالیکه گزارش خرید و فروش فصلی به منظور شفاف سازی اطلاعات ارائه می شود و اداره مالیات با تطبیق این دو گزارش، صحت عملکرد معاملات یک سازمان یا شرکت را بررسی می کند؛ برای نمونه اگر فروشنده ای، برخی از معاملات خود را در گزارش فصلی و گزارش ارزش افزوده ثبت و ارائه نکند ولی طرف معامله وی (خریدار) آنها را اعلام کند، از طریق کد اقتصادی توسط اداره مالیات ردیابی شده و با توجه به عدم تطابق، فروشنده مشمول جریمه خواهد شد.

کالاهای معاف

بر اساس ماده ۱۲ ق.م.م، مالیات بر ارزش افزوده محصولات کشاورزی فرآوری نشده، دام و طیور زنده، آبزیان، زنبور عسل، انواع کود، سم، بذر و نهال، آرد خبازی، نان، گوشت، قند، شکر، برنج، حبوبات، کتاب، مطبوعات، دفاتر تحریر و انواع کاغذ چاپ، تحریر و مطبوعات، کالاهای همراه مسافر، اموال غیر منقول، انواع دارو، لوازم مصرفی درمانی، خدمات درمانی، خدمات مشمول مالیات بر درآمد حقوق موضوع قانون مالیات های مستقیم، خدمات بانکی و اعتباری و صندوق های قرض الحسنه مجاز و خدمات معاملات و تسویه اوراق بهادار و کالا در بورس ها و بازارهای خارج از بورس معاف از مالیات بر ارزش افزوده هستند.

جرایم

  1. عدم صدور صورتحساب، عدم درج شماره اقتصادی شرکت و طرف معامله، استفاده از کد اقتصادی خود برای معاملات دیگران یا استفاده از کد اقتصادی دیگران برای معاملات خود جریمه ای معادل ده درصد (۱۰%) مبلغ مورد معامله ای به متخلف ارائه می گردد.
  2. عدم ارائه فهرست معاملات انجام شده به سازمان امور مالیاتی طبق دستورالعمل صادره مشمول یک درصد جریمه از معاملاتی که فهرست آنها ارائه نشده، خواهد بود.
  3. استفاده کنندگان از کد اقتصادی دیگران نسبت به مالیات بردرآمد و نیز جرایم موضوع این ماده با اشخاصی که کد اقتصادی آنها مورد استفاده قرار گرفته مسوولیت تضامنی خواهند داشت
  4. در مواردی که خریدار از ارائه شماره اقتصادی خودداری و فروشنده نسبت به اجرای تکلیف قانونی خود مبنی بر تکمیل فرم امتناع و ارسال آن به اداره امور مالیاتی خود اقدام نماید، خریدار با توجه به مسوولیت تضامنی مشول جریمه ای معادل ۱۰% مبلغ مورد معامله خواهد بود
  5. عدم ارائه صورت حسابهای مربوط به خریدهای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع بندهای “الف” و”ب” ماده ۹۵ قانون مالیات های مستقیم در سال عملکرد و سال بعد از آن که مورد درخواست ماموران مالیاتی قرار گیرد مشمول جریمه ای معادل ۱۰% مبلغ صورتحساب های ارائه نشده خواهد بود
  6. هرگونه جعل، تقلب، معاملات غیرواقعی، سوء استفاده و تبانی اشخاص موضوع دستورالعمل ۱۶۹ مکرر قانون مالیات های مستقیم در ارتباط با صدور صورتحساب و شماره اقتصادی خلاف مقررات بوده و ضمن مسوولیت تضامنی، مطابق با قانون مبارزه با پولشویی، قانون ارتقاء سلامت نظام اداری مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام و سایر قوانین و مقررات مربوطه اقدام خواهد گردید
  7. هرگاه سازمان امور مالیاتی کاربرد وسایل و روش ها و صورت حسابها و فرم هایی را جهت نگهداری حساب برای هر گروه از مودیان ضروری تشخیص دهد مودیان مکلف به رعایت آنها هستند، عدم رعایت موارد مذکور در مورد مودیانی که مکلف به نگهداری دفاتر قانونی هستند موجب بی اعتباری دفاتر مربوط خواهد بود و در مورد سایر مودیان موجب تعلق جریمه ای معادل بیست درصد (۲۰%) مالیات منبع مربوط است
  8. چنانچه ادارات امور مالیاتی ذیربط موقع رسیدگی، به موارد تخلفی مانند جعل، تقلب، معاملات غیر واقعی و تبانی و سوء استفاده راجع به صورتحساب و شماره اقتصادی برخورد نمایند، موظفند از طریق اداره کل ذیربط به دادستانی انتظامی مالیاتی گزارش نمایند تا عندالاقتضاء متخلفین تحت پیگرد قضایی قرار گیرند. اقدام به تعقیب قضایی، مانع مطالبه و وصول جرایم مالیاتی موضوع ماده ۱۶۹ مکرر نخواهد بود.
  9. اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع بندهای (الف) و (ب) ماده (۹۵) قانون مالیات های مستقیم مکلف به نگهداری صورت حسابهای مربوط به خریدهای خود در سال عملکرد و سال بعد از آن بوده و در صورت درخواست ماموران مالیاتی باید به آنان ارائه دهند، در غیر این صورت مشمول جریمه ای معادل (۱۰%) صورت حساب های ارائه نشده خواهند بود
  10. جرایم ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم غیرقابل بخشش است و از طریق مقررات اجرایی موضوع قانون مالیاتهای مستقیم قابل وصول خواهد بود.

جرایم ارزش افزوده

طبق ماده ۲۲، مودیان مالیاتی در صورت انجام ندادن تکالیف یا تخلف از مقررات این قانون علاوه بر پرداخت مالیات متعلق و جریمه تاخیر مشمول جرایمی به شرح زیر خواهند شد:

  1. عدم ثبت نام مودیان در مهلت مقرر معادل ۷۵% مالیات متعلق تا تاریخ ثبت نام یا شناسایی حسب مورد
  2. عدم صدور صورتحساب معادل یک برابر مالیات متعلق
  3. عدم درج صحیح قیمت معادل یک برابر مابه التفاوت مالیات متعلق
  4. عدم درج و تکمیل اطلاعات صورتحساب طبق نمونه اعلام شده معادل ۲۵% مالیات متعلق
  5. عدم تسلیم اظهارنامه از تاریخ ثبت نام یا شناسایی به بعد حسب مورد معادل ۵۰% مالیات متعلق
  6. عدم ارائه دفاتر یا اسناد و مدارک حسب مورد معادل ۲۵% مالیات متعلق

طبق ماده۲۳، تاخیر در پرداخت مالیات های موضوع این قانون به میزان ۲% در ماه نسبت به مالیات پرداحت نشده و مدت تاخیر محاسبه خواهد شد.

نحوه ارسال صورت معاملات

اظهارنامه خرید و فروش فصلی را می توان به دو صورت آنلاین و آفلاین به شرح زیر ارسال کرد:

  1. روش online: در این روش مودیان به صورت آنلاین اظهارنامه را تکمیل و ارسال می نمایند. لازمه ی تکمیل اظهارنامه ثبت نام در سامانه الکترونیکی و دریافت کد کاربری و کلمه عبور مرحله دوم است که مودیان با ورود به این سامانه، امکان ثبت هر یک از فرم‌های زیر را خواهند داشت.
    • ثبت گزارش خرید
    • ثبت گزارش فروش
    • ثبت اطلاعات پرداخت قراردادها
    • ثبت گزارش امتناع
    پس از تکمیل اطلاعات هر فرم با استفاده از ثبت نهایی، اطلاعات در سیستم ثبت و امکان هیچگونه تغییر یا ورود مجدد نیست.
  2. روش offline: مودیانی که از نرم افزارهای مالی استفاده می نمایند می توانند خرید و فروش خود را از طریق نرم افزار مالی استخراج کرده و در فرم اظهارنامه ثبت و از اینترنت، بصورت یکجا ارسال نمایند. مزیت این روش ویرایش خطاها و سهولت در ثبت خودکار خرید و فروش ها در صورت حجم بالای معاملات است.[/fusion_tab]
مشمولین مالیات بر ارزش افزوده

ورود به سیستم

با ورود به سامانه سازمان امور مالیاتی قسمت ورود به سامانه برخط، نام کاربری و رمز عبور دریافتی از اداره پست را وارد نموده و وارد فرم شوید.

  • اگر اولین مرتبه ورود به سامانه است، صفحه ثبت اداره کل ظاهر می شود که باید اطلاعات خود را وارد کنید.

  • همانطور که در تصویر زیر مشاهده می کنید، اطلاعات اصلی شامل اطلاعات بنگاه اقتصادی، نام کاربری، گروه و نام استان و همچنین آخرین زمان ورود به سایت آمده است.

  • در این فرم انواع گزارش ها را باید وارد کرده که شامل موارد زیر است:
    • عملیات‌های اصلی (انواع گزارش‌ها)ثبت گزارش خرید
    • ثبت گزارش فروش
    • ثبت گزارش پرداخت قرارداد
    • ثبت گزارش امتناع

ثبت گزارش خرید

با ورود به بخش گزارش خرید، خرید های از قبل ثبت شده را می توان مشاهده نمود با زدن آیکون ایجاد در پایین صفحه می توانید خرید های جدید را ثبت کنید.

  • در صفحه جدید سال و فصل مورد نظر را انتخاب کنید تا گزارش جدید را در ردیف جدید مشاهده نمایید.

  • بر روی ردیف جدید ایجاد شده ۲ بار کلیک کنید تا صفحه زیر باز شود.

  • برای وارد کردن جزییات خرید بر روی ایجاد کلیک کنید.

  • توجه داشته باشید برای ثبت نهایی، وجود حداقل یک گزارش در جزییات خرید لازم است. پس از اتمام ورود اطلاعات برای جزییات گزارش‌های خرید جدید باید اطلاعات را ثبت نهایی کنید. پس از ثبت نهایی امکان تغییر و حذف وجود نخواهد داشت.

  • پس از مشاهده تصویر بالا که به منزله رسید اطلاعات می‌باشد، در صورت مورد تایید بودن اطلاعات درج شده دکمه تایید را کلیک کرده تا کد رهگیری صادر شود و گزینه چاپ رسید فعال گردد. توجه داشته باشید پس از دریافت کد رهگیری شما قادر به تغییر اطلاعات نخواهید بود.

ثبت گزارش فروش:

مانند قسمت قبل وارد صفحه فروش شده و برای ایجاد گزارش فروش جدید بر روی دکمه ایجاد کلیک می‌کنیم.


در صفحه جدید بعد از وارد کردن فصل و سال، گزارش جدید را ثبت و برای وارد کردن جزییات فروش آن را باز می‌کنیم.

با توجه به گزارش فروش و نوع خریدار اطلاعات صفحه بالا را بصورت کامل پر می‌کنیم و سپس دکمه ثبت را می‌زنیم.

پس از تایید اطلاعات مندرج در صفحه فوق در ادامه کد رهگیری و نسخه چاپی را دریافت می‌کنیم.

ثبت گزارش پرداخت قرارداد:

مانند ۲ گزارش قبل بعد از انتخاب ثبت گزارش پرداخت قرارداد وارد صفحه زیر می‌شویم.

حال گزارش جدیدی را ایجاد کرده و جزییات پرداخت را در صفحه زیر وارد می‌کنیم


پس از وارد کردن اطلاعات کامل، دکمه ثبت را زده و وارد صفحه زیر می‌شویم.

اگر اطلاعات مورد تایید ما بودند آن را تایید می‌کنیم و از سامانه کد رهگیری و نسخه چاپی را دریافت می‌کنیم.

ثبت گزارش پرداخت امتناع:

در صفحه اصلی سامانه گزینه پرداخت امتناع رو انتخاب کرده و وارد صفحه زیر می‌شویم.

پس از اضافه کردن گزارش جدید برای وارد کردن جزییات روی آن ۲بار کلیک می‌کنیم.

سپس اطلاعات مربوط به پرداخت امتناع را در بالا وارد کرده و گزینه ثبت را می‌زنیم.

اگر اطلاعات موجود در صفحه فوق صحیح بود آن را تایید کرده و کد رهگیری و نسخه چاپی را دریافت میکنیم.
در هنگام پرکردن اطلاعات به نکات زیر توجه کنید:

  • ثبت گزارش خرید و فروش و اطلاعات پرداخت قراردادها به صورت فصلی و پرداخت امتناع به صورت ماهانه است و انتخاب گزینه‌های دیگر در هنگام ثبت گزارش جدید غیر مجاز است.
  • پس از تایید نهایی و دریافت کد رهگیری امکان تغییر و ویرایش اطلاعات وجود ندارد.
  • در صورتیکه پس از زدن ثبت صفحه‌ای برای تایید نهایی باز نشد قسمت pop_up blocker مرورگر شما روشن است و باید از قسمت options آن را غیرفعال نمایید.
  • در هنگام تکمیل اطلاعات، پرکردن کادرهایی که ستاره دارند الزامی است.
  • در هر صفحه به اخطارها و متن‌هایی که جهت راهنمایی وجود دارند توجه کنید.
  • در فرم هایی که از “یا” بین دو کادر استفاده شده است پرکردن یک کادر کفایت می‌کند.
  • در صورت هرگونه مشکل در پرکردن فرم‌ها حتما از قسمت پرسش‌های متداول و راهنمای سامانه دریافت اطلاعات معاملات فصلی مودیان به سایت سازمان امور مالیاتی مراجعه فرمایید.